Chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM) được tỉnh Thái Nguyên triển khai từ năm 2011. Do tính chất quan trọng của chương trình, cho đến nay “xây dựng nông thôn mới” vẫn là chương trình mục tiếu quốc gia (MTQG). Theo nhận thức của tôi, đối với Việt Nam nói chung và tỉnh Thái Nguyên nói riêng “Xây dựng NTM có thời điểm bắt đầu nhưng rất không có thời gian kết thúc” vì với mục tiêu trên chương trình chỉ két thúc khi không cong nông thôn của tỉnh Thái Nguyên nữa. Đến thời điểm hiện nay, tỉnh Thái Nguyên đã đạt những thành tựu hết sức quan trọng trong phát triển nông thôn, bộ mặt nông thôn tỉnh Thái Nguyên đã được đổi mới toàn diện: cơ sở hạ tầng thiết yếu được nâng cấp, kinh tế – xã hội phát triển, hệ thống chính trị ở cơ sở từng bước được củng cố, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân được cải thiện và nâng cao.
Trong thời gian qua, Chương trình MTQG xây dựng NTM đã được triển khai khá hiệu quả. Đến nay, toàn tỉnh có 118/126 xã đạt chuẩn NTM, 29 xã đạt chuẩn NTM nâng cao, 8 xã đạt chuẩn NTM kiểu mẫu, bình quân đạt 18,6 tiêu chí/xã, không còn xã dưới 10 tiêu chí. Toàn tỉnh có 3 thành phố hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM, 3 huyện đạt chuẩn NTM…Thành tựu đạt được trên là công sức của cả hệ thống chính trị, trong đó có đóng góp của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ (KH&CN) thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh (LHH Thái Nguyên).
LHH Thái Nguyên với tôn chỉ và mục đích hoạt động của tổ chức đã tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức KH&CN trên địa bàn và phát huy được sức mạnh của đội ngũ trí thức, tham gia tích cực, có hiệu quả vào phát triển kinh tế – xã hội địa phương, trong đó có chương trình xây dựng xây dựng NTM thông qua các hoạt động cụ thể: (1) Tuyên truyền nâng cao nhận thức cho người nông dân về chương trình XDNTM; (2) Truyền thông phổ biến kiến thức KH&CN đến với người dân góp phần nâng cao năng lực cho người dân trong sản xuất nông nghiệp, dịch vụ, giúp người sản xuất nông nghiệp từng bước nâng cao năng suất lao động, chất lượng sản phẩm; (3) Triển khai các hoạt động khuyến nông, lâm, ngư nghiệp và chuyển giao tiến bộ khoa học, kỹ thuật, công nghệ tiên tiến vào sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp; (4) Xây dựng các mô hình liên kết trong sản xuất, chế biến, tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp; (5) Bảo vệ môi trường nông nghiệp, nông thôn; (6) Tham gia thực hiện Đề án tái cơ cấu nông nghiệp giai đoạn 2016 – 2020; (7) Tham gia thực hiện các tiêu chí của chương trình xây dựng NTM trên địa bàn.
LHH Thái Nguyên trao đổi với UBND huyện Định Hòa về các chính sách của tỉnh Thái Nguyên hỗ trợ chuyển giao khoa học và công nghệ cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (tháng 12/2024)
Những đóng góp cụ thể của LHH Thái Nguyên và các hội thành viên vào xây dựng NTM thể hiện ở những nội dung sau:
- Mặc dù là tỉnh miền núi nhưng tỉnh Thái Nguyên là tỉnh có tỉ lệ trí thức trên 1 vạn dân là 57 người/1 vạn dân, cao gấp 5 lần bình quân của cả nước là 11- 12 người/1 vạn dân; đội ngũ trí thức KH&CN có số lượng lớn và chất lượng cao (đứng hàng thứ 03 toàn quốc).Trên địa bàn hiện có gần 6.900 trí thức có trình độ trên đại học, trong đó có 21 giáo sư, 138 phó giáo sư, 603 tiến sĩ, gần 2.600 thạc sĩ và trên 4% dân số có trình độ cao đẳng và đại học trở lên [riêng tỉnh Thái Nguyên có: Tiến sĩ là 39 người (0,16%); thạc sỹ là 1.765 người (chiếm 7,16%); đại học 15.575 (chiếm 63,17%)]. Trong giai đoạn vừa qua, đội ngũ trí thức KH&CN đã tham gia vào mọi hoạt động của chương trình XDNTM, vừa giữ vai trò lãnh đạo, tham gia điều hành Chương trình, vừa trực tiếp tham gia thực hiện những công việc đòi hỏi trình độ chuyên môn cao. Ở mọi cương vị công tác, các thành viên của đội ngũ trí thức trên địa bàn đều phát huy được vai trò và khả năng của mình, hoàn thành tốt nhiệm vụ đảm nhận.
Thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ tư vấn, phản biện các cơ chế chính sách của tỉnh Thái Nguyên có liên quan đến Chương trình xây dựng NTM: “Nhận diện và xác định các giải pháp cụ thể nhằm góp phần thúc đẩy kinh tế tỉnh Thái Nguyên phát triển bền vững đến năm 2025, tầm nhìn đến 2030” (2017-2019); “Gắn kết hoạt động của các tổ chức Hội với Chương trình “Mỗi xã, phường một sản phẩm tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2018 – 2020, tầm nhìn đến năm 2025” (2020); Hội thảo “Vai trò của trí thức KH&CN đối với chương trình xây dựng nông thôn mới của tỉnh Thái Nguyên” (2017); “Tư vấn, phản biện các cơ chế, chính sách về phát triển đội ngũ trí thức khoa học công nghệ tỉnh Thái Nguyên
- giai đoạn 2010-2020, định hướng đến năm 2030″ (2022); “Đánh giá Đề án “Nâng cao giá trị gia tăng, phát triển bền vững cây chè và thương hiệu sản phẩm trà Thái Nguyên, giai đoạn 2017 – 2020” và “Tư vấn, phản biện các cơ chế, chính sách về phát triển đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2010-2020, định hướng đến năm 2030”; “Giám định, tư vấn hệ thống cơ chế chính sách về quản lý và phát triển các sản phẩm chè của tỉnh Thái Nguyên đã được bảo hộ sở hữu trí tuệ” (2023); Tư vấn, phản biện xã hội về các quy định quản lý và phát triển nhãn hiệu tập thể đối với các sản phẩm nông sản trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên (2024); Tư vấn, phản biện xã hội về các chính sách của tỉnh Thái Nguyên hỗ trợ chuyển giao khoa học và công nghệ cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (2024)…Đồng thời, theo yêu cầu của các sở, ngành, đơn vị đã tham gia đóng góp ý kiến cho nhiều văn bản có liên quan đến chương trình, kế hoạch về phát triển nông nghiệp, nông thôn và Chương trình XDNTM.
- Thực hiện có hiệu quả công tác “Thông tin, tuyên truyền, phổ biến các kiến thức KH&CN” đến các tầng lớp nhân dân bằng nhiều hình thức khác nhau, đưa kiến thức khoa học và công nghệ vào phục vụ sản xuất và đời sống, góp phần nâng cao năng suất lao động, chất lượng sản sản phẩm, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Từ năm 2021 đến nay, Liên hiệp Hội đã xuất bản, phát hành rộng rãi 10 số ấn phẩm “Khoa học và công nghệ Thái Nguyên” với tổng số 5000 cuốn và 27 số bản tin Phổ biến kiến thức với tổng số 162.000 cuốn để cung cấp thêm thông tin khoa học công nghệ tới các hội viên, người dân các xã phường trong toàn tỉnh. Website Liên hiệp Hội được cập nhật thường xuyên để phục vụ cho công tác tuyên truyền, phổ biến hoạt động của Liên hiệp Hội cũng như phục vụ công tác tư vấn phản biện và giám định xã hội. Liên hiệp Hội cũng tích cực tuyên truyền phổ biến kiến thức KH&CN trên kênh sóng của Đài PT-TH tỉnh (02 số/năm), trên Báo Thái Nguyên (03 số/năm) thông qua các chuyên đề phản ánh các hoạt động của các hội thành viên.
- Tổ chức triển khai nhiều hoạt động nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ vào sản xuất nông nghiệp. Hầu hết các đề tài nghiên cứu khoa học cấp nhà nước, cấp Tỉnh, cấp Bộ, dự án quốc tế, dự án chuyển giao công nghệ vào sản xuất và đời sống đều có thành viên của đội ngũ trí thức tham gia hoặc chủ trì thực hiện. Kết quả nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ của các hội thành viên đã có những đóng góp tích cực cho công tác đào tạo nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ KH&KT và chuyển giao được nhiều quy trình công nghệ mới vào sản xuất, góp phần phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh Thái Nguyên thực hiện các tiêu chí của Chương trình XDNTM.
Để nâng cao hiệu quả đóng góp của của đội ngũ trí thức KH&CN vao Chương trình XDNTM, trong thời gian tới cần tiếp tục củng cố và nâng cao chất lượng của “Liên minh công – nông – trí thức”. Đặc biệt, trong bối cảnh, các quốc gia trên thế giới đang chuyển dần sang nền kinh tế tri thức và đang triển khai thực hiện “Cách mạng Công nghiệp lần 4 (CMCN 4.0)”, vai trò của đội ngũ trí thức nói chung, đội ngũ trí thức KH&CN ngày càng trở nên quan trọng đối với sự phát triển của tỉnh Thái Nguyên và thực hiện mục tiêu của chương trình NTM. Với chức năng, nhiệm vụ của mình, LHH Thái Nguyên sẽ tiếp tục nâng cao hiệu quả tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức trên địa bàn, xây dựng các mô hình hoạt động phù hợp đặc điểm của đội ngũ trí thức tỉnh Thái Nguyên để phát huy được tối đa sức mạnh của đội ngũ trí thức, góp phần tích cực vào thực hiện mục tiêu của chương trình xây dựng NTM.
Nguyễn Văn Vỵ
