Được thành lập trên nền tảng của Phòng Quản lý môi trường và Trung tâm Quan trắc BVMT, có lịch sử hình thành và phát triển hơn 10 năm qua, Chi cục BVMT Thái Nguyên đã có nhiều đóng góp cho sự nghiệp BVMT của tỉnh, một tỉnh có nhiều vấn đề tồn tại về môi trường do hậu quả của quá trình phát triển công nghiệp khai khoáng, luyện kim và cơ khí chế tạo có công nghệ cũ và lạc hậu. Bên cạnh đó, Quỹ BVMT Thái Nguyên (trực thuộc Sở TN&MT) thành lập năm 2010 và bộ máy quản lý môi trường ở cấp huyện (Phòng TN&MT) được kiện toàn từ năm 2003 cùng hỗ trợ cho Chi cục thực hiện công tác quản lý nhà nước về BVMT trên địa bàn.
4 năm qua, Chi cục đã không ngừng lớn mạnh và trưởng thành về mọi mặt. Đến nay, Chi cục có gần 60 cán bộ công chức, viên chức và người lao động. 66% cán bộ của Chi cục theo học lớp đào tạo Thạc sỹ về môi trường, dự kiến, đến năm 2011, Chi cục sẽ có 100% cán bộ có trình độ đại học, trong đó có 85% cán bộ có trình độ trên đại học.
Những thành tích nổi bật trong công tác quản lý nhà nước về môi trường tại địa phương
Để triển khai thực thi có hiệu quả các quan điểm chỉ đạo của Đảng, Nhà nước về công tác BVMT, các Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng và Nhà nước đã được Chi cục tham mưu cụ thể hóa bằng các văn bản chỉ đạo điều hành của tỉnh phù hợp với điều kiện thực thi ở địa phương, trong đó có những văn bản quan trọng như: Nghị quyết của HĐND tỉnh số 39/2006/NQ-HĐND ngày 15/12/2006 và Quyết định của UBND tỉnh số 185/QĐ-UBND ngày 18/1/2007 phê duyệt và chỉ đạo thực hiện “Đề án BVMT trong thời kỳ đẩy mạnh CNH – HĐH giai đoạn 2007 – 2010 và những năm tiếp theo trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên; Chỉ thị số 16/CT-UBND của UBND tỉnh ngày 16/9/2009 về một số giải pháp cấp bách tăng cường công tác BVMT trong thời kỳ CNH – HĐH trên địa bàn tỉnh…
Chi cục tham gia xây dựng và áp dụng hệ thống quản lý chất lượng theo Tiêu chuẩn quốc gia ISO 9001:2008 trong quản lý hành chính tại Sở TN&MT. Thực hiện quy trình một cửa liên thông đối với thủ tục thẩm định, phê duyệt Báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM), dự án cải tạo phục hồi môi trường… Từ năm 2007 đến nay, tham mưu cho UBND tỉnh thẩm định và phê duyệt trên 130 Báo cáo ĐTM, dự án cải tạo phục hồi môi trường. Trong đó, từ năm 2009 đến nay, đã có 100% các dự án khai thác khoáng sản thực hiện lập và trình phê duyệt Báo cáo ĐTM, dự án cải tạo phục hồi môi trường trước khi thực hiện các thủ tục đầu tư và xin cấp phép khai thác khoáng sản.
Về công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức BVMT, Chi cục triển khai trên quy mô rộng, với nhiều hình thức, nội dung phong phú, hướng tới nhiều đối tượng khác nhau. Lễ phát động hưởng ứng các sự kiện lớn về môi trường: Ngày Môi trường thế giới, Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn… được tổ chức theo chủ đề từng năm. Bên cạnh đó, Chi cục thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn, hội thảo về BVMT cho cán bộ làm công tác môi trường và hội viên của các tổ chức đoàn thể chính trị, xã hội các cấp với sự tham gia của hàng nghìn lượt người. Trong 2 năm 2009 và 2010, Chi cục phối hợp với Đài Phát thanh – Truyền hình tỉnh xây dựng và phát sóng 2 chuyên mục: “Môi trường và Đô thị”, “Môi trường và Cuộc sống” 1 lần/tháng; đưa hàng trăm tin, bài phản ánh các vấn đề môi trường trên Báo Thái Nguyên và nhiều báo khác. Thông qua các hoạt động truyền thông về BVMT, công tác BVMT đã thu hút được sự tham gia của cộng đồng và sự quan tâm của cả hệ thống chính trị.
Trong những năm qua, Chi cục BVMT Thái Nguyên luôn coi việc thực hiện Quyết định 64/2003/QĐ- TTg của Chính phủ là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của công tác BVMT. Vì vậy, Chi cục đã tăng cường các biện pháp tổ chức thực hiện và quyết liệt trong việc đôn đốc, kiểm tra, hướng dẫn, giám sát các cơ sở thực hiện kế hoạch xử lý triệt để ô nhiễm (XLTĐÔN).
Đối với 5 đơn vị công ích, đã lập và phê duyệt Dự án đầu tư xử lý chất thải và trình Bộ TN&MT, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cân đối, bố trí 12 tỷ đồng từ nguồn kinh phí trong Chương trình hỗ trợ có mục tiêu của Chính phủ. Với các cơ sở sản xuất – kinh doanh, Chi cục hỗ trợ, hướng dẫn các đơn vị lập phương án, biện pháp XLÔN phù hợp và đáp ứng yêu cầu BVMT. Hai công ty sản xuất giấy đã huy động được vốn vay của Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam và Hợp phần CPI (Chính phủ Đan Mạch tài trợ), với tổng kinh phí là 5,5 tỷ đồng. Một số cơ sở trong KCN luyện kim Lưu Xá cũng huy động được 9 tỷ đồng, trong đó Bộ Công Thương hỗ trợ 6 tỷ đồng.
Tính đến nay, 11/15 cơ sở được cấp và đang hoàn thiện thủ tục chứng nhận hoàn thành kế hoạch XLTĐÔN. Với kết quả đó, Thái Nguyên được đánh giá là đơn vị điển hình trong việc thực hiện Kế hoạch XLTĐÔN môi trường theo tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, đóng góp vào sự thành công chung của cả nước. Chi cục cũng triển khai rà soát và bổ sung 33 cơ sở vào danh sách cơ sở gây ÔNMTNT theo hướng dẫn của Thông tư số 07/2007/TT-BTNMT của Bộ TN&MT.
Về thanh, kiểm tra, tính từ năm 2007 đến nay, Chi cục đã tổ chức thanh, kiểm tra trên 300 lượt cơ sở, trong đó đó có trên 100 lượt cơ sở đã bị xử lý vi phạm, với tổng số tiền xử phạt trên 1,5 tỷ đồng. Riêng trong năm 2009 và 6 tháng năm 2010, đã kiểm tra trên 150 cơ sở sản xuất, kinh doanh và xử lý vi phạm 35 lượt cơ sở với số tiền xử phạt trên 700 triệu đồng.
Để nâng cao vai trò, trách nhiệm và sự phối hợp của các ngành liên quan trong công tác BVMT, Chi cục chủ động phối hợp với Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về môi trường – Công an tỉnh xây dựng Quy chế phối hợp trong thực hiện nhiệm vụ. Thông qua các hoạt động phối hợp đã kịp thời phát hiện, xử lý và ngăn chặn các hành vi gây ÔNMT. Điển hình là việc xây cống ngầm xả nước thải trái phép của Công ty CP Giấy xuất khẩu, sự cố gây tràn dầu của Công ty CP Nhiệt điện Cao Ngạn, xả nước thải có hàm lượng dầu mỡ cao vượt TCCP hàng nghìn lần của Công ty cổ phần MEINFA…
Đẩy mạnh thu phí BVMT, ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường và phát triển mạng lưới QTMT
Ngay từ năm 2004, Chi cục đã triển khai thu phí BVMT đối với nước thải trên địa bàn. Trung tâm QTMT (trực thuộc Chi cục) giúp các cơ sở sản xuất – kinh doanh thực hiện việc tự quan trắc, giám sát môi trường định kỳ, làm cơ sở cho việc xác định các thông số ô nhiễm phục vụ cho việc kê khai và thẩm định phí BVMT đối với nước thải công nghiệp. Chi cục cũng phối hợp chặt chẽ với Công ty Cấp nước trong việc kiểm tra, đánh giá, rà soát, phân loại đối tượng phải nộp phí BVMT đối với nước thải công nghiệp và phí BVMT đối với nước thải sinh hoạt (trung bình mỗi năm thu được khoảng 2 tỷ đồng).
Mạng lưới các điểm quan trắc ngày càng được mở rộng về quy mô và tần suất. Từ năm 2008 đến nay, Chương trình QTMT định kỳ được thực hiện tại 105 điểm, gồm: Quan trắc môi trường đất, nước, không khí và các nguồn thải, với tần suất 6 lần/năm (riêng quan trắc nước hồ Núi Cốc 48 lần/năm để phục vụ mục đích giám sát chất lượng nguồn nước cung cấp cho sinh hoạt của TP Thái Nguyên).
Theo dự án “Tăng cường năng lực quan trắc và kiểm soát ô nhiễm môi trường” (2008 – 2010), Chi cục đầu tư gần 30 tỷ đồng xây dựng thêm trụ sở làm việc diện tích khoảng 5.000 m2 và tăng cường trang thiết bị quan trắc, phân tích môi trường, nâng tổng giá trị thiết bị của Trung tâm lên 50 tỷ đồng.
Ngoài ra, Trung tâm QTMT còn giúp các cơ sở sản xuất – kinh doanh thực hiện nghiêm túc kế hoạch tự QTMT tại cơ sở để kịp thời phát hiện và kiểm soát ô nhiễm, đồng thời là cơ sở để tiến hành các thủ tục xin cấp phép xả thải, kê khai nộp phí BVMT đối với nước thải công nghiệp…
Thực hiện Đề án bảo vệ và phát triển bền vững môi trường sinh thái, cảnh quan sông Cầu, 3 năm qua, Chi cục đẩy mạnh tuyên truyền, từng bước nâng cao nhận thức, ý thức, trách nhiệm của cơ quan quản lý các cấp, các tổ chức doanh nghiệp, các tổ chức chính trị – xã hội, cộng đồng dân cư về BVMT.
Tháng 9 vừa qua, UB sông Cầu phối hợp với Chi cục tổ chức thành công hội nghị “Doanh nghiệp, Doanh nhân với sông Cầu” tại TP Thái Nguyên nhằm đánh giá những kết quả đã đạt được trong công tác BVMT lưu vực sông và tăng cường thêm mối quan hệ giao lưu giữa UB sông Cầu với các tỉnh trong lưu vực, đồng thời biểu dương thành tích của một số doanh nghiệp đã có cố gắng trong công tác BVMT sông Cầu…
Mặc dù còn gặp nhiều khó khăn về tài chính nhưng được sự quan tâm của UBND Tỉnh, hàng năm, tỉnh đã bố trí kinh phí sự nghiệp môi trường đạt mức từ 1,5 – 1,8% tổng chi ngân sách nhà nước cho sự nghiệp BVMT và đều tăng qua các năm (Nếu như năm 2007 là 40 tỷ đồng thì hiện nay là 70 tỷ đồng/năm).
Bên cạnh các nguồn ngân sách của tỉnh, Thái Nguyên còn huy động được sự hỗ trợ từ nguồn ngân sách của TW và các tổ chức quốc tế như DANIDA, JICA trong việc thực hiện kế hoạch XLTĐÔN. Các dự án tập trung vào nâng cao năng lực quản lý môi trường, tăng cường trang thiết bị QTMT; Điều tra, xây dựng kế hoạch, xử lý chất thải và các nguồn thải gây ô nhiễm, góp phần giảm thiểu tác động ảnh hưởng xấu đến môi trường. Về cơ bản, các dự án đã phát huy hiệu quả, góp phần nâng cao năng lực quản lý môi trường cho đội ngũ cán bộ và tăng cường trang thiết bị quan trắc, hạ tầng kỹ thuật BVMT.
Ngoài việc tổ chức thực hiện các nhiệm vụ thuộc chức năng quản lý môi trường, Chi cục còn tham gia nhiều hoạt động khác như: Hội đồng khoa học, hoạt động đào tạo chuyên ngành môi trường với các trường đại học; tham gia giảng dạy về quan trắc, phân tích môi trường; Tham gia các hoạt động tư vấn lập báo cáo đánh giá tác động môi trường, QTMT cho các tỉnh vùng Đông Bắc: Cao Bằng, Lạng Sơn, Tuyên Quang, Hà Giang…
Đánh giá về những cố gắng và thành tích mà Chi cục BVMT Thái Nguyên đạt được trong thời gian qua, Giám đốc Sở TN&MT Thái Nguyên Dương Văn Khanh khẳng định: “Yếu tố quan trọng nhất để Chi cục BVMT luôn là đơn vị dẫn đầu Sở TN&MT về phong trào thi đua hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao là yếu tố con người và cơ sở vật chất. Đây là một tập thể thống nhất, đoàn kết, các cán bộ của Chi cục đều trẻ, có trình độ và nhiệt huyết trong công tác – đặc biệt là Chi cục trưởng Trần Thị Minh Hương nên đã thực hiện tốt công tác tham mưu cho Lãnh đạo Sở về các hoạt động quản lý, BVMT. Hy vọng rằng, trong thời gian tới, Chi cục tiếp tục phát huy thế mạnh, năng động và đoàn kết tiếp tục đóng góp tích cực vào sự nghiệp BVMT tỉnh Thái Nguyên”.
Tâm Đức.
Tạp chí môi trường số 11
