Thực hiện chỉ đạo của Ủy ban toàn quốc Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam, ngày 2/7, tại tỉnh Thái Nguyên, Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Thái Nguyên phối hợp với Nhóm hợp tác xây dựng và phát triển văn học nghệ thuật khu vực Việt Bắc (gọi tắt là VB7+) gồm 9 tỉnh Cao Bằng, Bắc Kạn, Hà Giang, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Lạng Sơn, Bắc Giang, Quảng Ninh, Bắc Ninh đã tổ chức hội thảo với chủ đề “Nhận diện, bảo tồn và phát huy giá trị của các loại hình nghệ thuật biểu diễn truyền thống khu vực Việt Bắc trong đời sống đương đại”.
Bà Nguyễn Thúy Quỳnh, Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Thái Nguyên cho biết, khu vực Việt Bắc có kho tàng văn hóa đồ sộ, phong phú, độc đáo của đồng bào các dân tộc Tày, Nùng, Dao, Mông, Lô Lô, Cao Lan – Sán Chay, Sán Dìu… mang tính lịch sử lâu đời và kết tinh những giá trị độc đáo, phản ánh tính đa dạng văn hóa và sức sáng tạo dân gian. Hình ảnh đời sống lao động sản xuất, tín ngưỡng, phong tục tập quán đặc trưng của cộng đồng các dân tộc Việt Bắc đã đóng góp vào kho tàng văn hóa nước nhà những di sản mang giá trị to lớn. Sự đặc sắc của các loại hình nghệ thuật biểu diễn góp phần quan trọng làm nên bản sắc văn hóa, làm nên “tấm thẻ căn cước” của từng dân tộc, đồng thời tạo ra sự đa sắc văn hóa bền vững qua nhiều thế kỷ ở miền núi vùng cao Việt Bắc. Tuy nhiên, bước sang thế kỷ 21, trước xu thế toàn cầu hóa kinh tế, toàn cầu hóa văn hóa diễn ra ngày càng sâu rộng, cùng với những ảnh hưởng tích cực của các xu thế này là hiện tượng xâm thực văn hóa, xâm lấn văn hóa và cao hơn nữa là xâm lăng văn hóa từ các nước lớn, cộng đồng dân cư lớn. Đặc biệt, ở thời kỳ của kinh tế thị trường, kỹ thuật số và công nghệ phát triển, các phương tiện truyền thông hiện đại chiếm ưu thế, tạo ra sự khác biệt về thị hiếu và giá trị thẩm mỹ cộng đồng, do vậy nghệ thuật truyền thống cũng như các loại hình nghệ thuật khác phải đương đầu với rất nhiều khó khăn, thách thức. Mặc dù Đảng, Nhà nước ta cũng đã có rất nhiều chính sách bảo tồn và phát triển ngành nghệ thuật truyền thống, chính sách giáo dục đào tạo, chính sách ưu đãi nhân tài trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật… song sự tồn tại và phát triển của nghệ thuật truyền thống trong xã hội đương đại luôn là bài toán khó đối với hệ thống quản lý văn hóa và giới văn nghệ sĩ.
Nhận diện và đánh giá những giá trị của các loại hình nghệ thuật biểu diễn truyền thống khu vực Việt Bắc ở 4 chuyên ngành gồm múa, sân khấu, âm nhạc, văn nghệ dân gian là mục đích mà Hội thảo hướng đến. Trên cơ sở đó, Hội thảo sẽ đưa ra những kiến nghị, đề xuất, giải pháp cụ thể mang tính khả thi nhằm bảo tồn, phát huy giá trị đó trong đời sống đương đại, đóng góp tích cực vào sự phát triển của đời sống văn hóa tinh thần khu vực Việt Bắc.
Gần 20 ý kiến tham luận của các nghệ sĩ, nghệ nhân, nhà nghiên cứu, thầy cô giáo… đến từ Hội văn học nghệ thuật các tỉnh đã được trình bày tại Hội thảo, trong đó tập trung làm rõ nội dung xoay quanh chủ đề của hội thảo như: Một số loại hình nghệ thuật biểu diễn truyền thống đặc sắc, mang đậm dấu ấn của địa phương; Những thuận lợi, khó khăn của đội ngũ nghệ sĩ, nghệ nhân và những người đang hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn truyền thống của các địa phương; Vị trí, vai trò của Hội Văn học nghệ thuật các cấp trong việc bảo tồn, phát huy giá trị các loại hình nghệ thuật biểu diễn truyền thống trong đời sống đương đại; Giải pháp trong việc bảo tồn, phát huy giá trị các loại hình nghệ thuật biểu diễn truyền thống trong đời sống đương đại.
Các tham luận đã cung cấp cho những người tiếp cận nguồn tri thức, thông tin hữu ích, quý giá về đặc trưng các loại hình nghệ thuật biểu diễn truyền thống vùng Việt Bắc như Then, Páo Dung, Sli, Chèo, Tuồng Dá Hai, Tắc Xình,… Đồng thời, cũng bày tỏ những băn khoăn lo lắng về sự mai một của đội ngũ nghệ nhân, sự thiếu vắng các tài năng trẻ, cùng những khó khăn về cách thức hoạt động, sự biến động về tổ chức bộ máy dẫn đến giảm tính chuyên nghiệp của đội ngũ sáng tác, quảng bá… Ngoài ra, các ý kiến cũng nêu lên những kinh nghiệm thực tiễn của bản thân từ góc độ sáng tác, biểu diễn các loại hình nghệ thuật truyền thống khu vực Việt Bắc, đề xuất giải pháp bảo tồn và phát triển các loại hình này.
Những ý kiến của các đại biểu đã thể hiện tinh thần trách nhiệm cao, giàu tâm huyết và mang tính khoa học nghiêm túc. Đây sẽ là tài liệu tham khảo hữu ích dành cho các nhà nghiên cứu, nghệ sĩ và những người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn truyền thống, góp phần thực hiện nhiệm vụ giữ gìn, vun đắp, làm chậm quá trình mai một để từ đó bảo vệ, trao truyền giá trị văn hóa đặc sắc cho thế hệ mai sau./.
Thu Hằng
