Ngày 21/1 tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (LHHVN) đã tổ chức hội thảo “Góp ý Dự thảo Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo”. Tham dự hội thảo có đại diện Vụ Pháp chế – Bộ Khoa học và Công nghệ (Đơn vị soạn thảo Dự Luật); Uỷ ban Khoa học công nghệ và môi trường của Quốc hội và đại diện các chuyên gia, nhà khoa học trong hệ thống LHHVN.
Phát biểu khai mạc hội thảo, TSKH Phan Xuân Dũng, Chủ tịch LHHVN nhấn mạnh: Luật Khoa học, Công nghệ ra đời năm 2013 đã có những đóng góp to lớn vào sự nghiệp xây dựng đất nước và bảo vệ tổ quốc. Hơn 10 năm qua, hệ thống pháp luật của nước ta đã có rất nhiều thay đổi để cùng với đất nước phát triển. Những thay đổi này liên quan mật thiết đến khoa học, công nghệ làm cho Luật Khoa học, Công nghệ có nhiều nội dung không còn phù hợp. Chính phủ đã trình Quốc hội dự thảo Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo sửa đổi nhằm khắc phục những bất cập, hạn chế trong Luật hiện hành, từ đó, xây dựng hành lang pháp lý thuận lợi hơn.
Các nhà khoa học tham dự hội thảo đã đóng góp nhiều ý kiến cho Dự thảo Luật. TS. Phạm Văn Tân, Nguyên Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký LHHVN cho rằng: Chỉ cần bổ sung thêm các điều khoản liên quan đến Đổi mới sáng tạo là đủ, không nhất thiết phải đưa thêm thuật ngữ Đổi mới sáng tạo và thành tên của Luật vì khái niệm Đổi mới sáng tạo cũng nằm trong nội hàm của thuật ngữ khoa học, công nghệ; Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị mới ban hành ngày 22/12/2024 về “đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia” có đề cập thêm cụm từ “chuyển đổi số” thì liệu tên gọi của Luật có đưa thêm cụm từ “chuyển đổi số”?; Dự thảo Luật chưa nói tới các tổ chức khoa học ngoài công lập, có nghĩa chỉ tồn tại các đơn vị sự nghiệp công lập. Điều này không phù hợp với sự chỉ đạo của Đảng, Nhà nước về việc xã hội hóa hoạt động Khoa học, Công nghệ và thúc đẩy chuyển giao dịch vụ công từ các cơ quan nhà nước sang các tổ chức ngoài nhà nước, vì vậy nên xem xét điều chỉnh lại quy định này.
Cũng tại hội thảo, một số đại biểu cho rằng, trong bối cảnh mới việc sửa đổi Luật Khoa học và Công nghệ lần này không chỉ thể chế hóa các chủ trương, chính sách của Đảng ban hành mà còn phải kịp thời thể chế hóa các nhiệm vụ, giải pháp tại Nghị quyết số 57-NQ/TW. Theo đó, trọng tâm đầu tiên của Luật Khoa học và Công nghệ là khẩn trương sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện đồng bộ các quy định pháp luật về khoa học, công nghệ, đầu tư, đầu tư công, mua sắm công, ngân sách Nhà nước, tài sản công, sở hữu trí tuệ, thuế… Có cách tiếp cận mở, vận dụng sáng tạo, cho phép thí điểm đối với những vấn đề thực tiễn mới đặt ra. Chấp nhận rủi ro, đầu tư mạo hiểm và độ trễ trong nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo. Luật Khoa học và công nghệ phải nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Phát triển các viện nghiên cứu, trường đại học trở thành các chủ thể nghiên cứu mạnh, kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu, ứng dụng và đào tạo. Luật phải phát huy tính gắn kết 3 “nhà” (Nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp) để phát huy được sức mạnh chung, nâng cao hiệu lực, hiệu quả các tổ chức nghiên cứu khoa học công nghệ. Bên cạnh đó, Luật Khoa học và Công nghệ cần có cơ chế, chính sách hỗ trợ, phát triển các tổ chức nghiên cứu khoa học và công nghệ công lập hoạt động hiệu quả; thu hút, sử dụng có hiệu quả mọi nguồn lực đầu tư cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia….
Nguyễn Văn Vỵ
