Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Thái Nguyên (gọi tắt là Liên hiệp Hội Thái Nguyên) thành lập năm 2002 (theo Quyết định số: 1632/ QĐ-UB ngày 07/6/2002) hoạt động theo Điều lệ Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam (đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1975/QĐ-TTg ngày 21/10/2015), tập hợp đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ (KH&CN) trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đóng góp cho sự phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh. Đến tháng 5/2025, Liên hiệp Hội Thái Nguyên có 28 Hội thành viên với 52.133 hội viên, tuy nhiên số lượng nhân lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số có trình độ Đại học trở lên chiếm 1/3 (có đến gần 36.000 hội viên thuộc các hội nghề nghiệp như: Hội làm vườn, Hội sinh vật cảnh, Hội Chăn nuôi thú y…). Trong đó, các hội viên của Liên hiệp Hội chủ yếu là nhân lực khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo sẽ bao gồm học viên thạc sĩ nghiên cứu, nghiên cứu sinh, nghiên cứu viên sau tiến sĩ; cá nhân hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, hỗ trợ nghiên cứu và phát triển, thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong doanh nghiệp; cá nhân hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, hỗ trợ nghiên cứu và phát triển, thúc đẩy ứng dụng công nghệ độc lập hoặc trong các tổ chức khác
Thông qua hệ thống văn bản cũng như qua các hội nghị, hội thảo, các nhiệm vụ tư vấn, phản biện và giám định xã hội được Ủy ban nhân dân tỉnh giao, Liên hiệp Hội đã phổ biến, quán triệt các cơ chế, chính sách đối với nhân lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đến các hội viên, như: Luật khoa học và công nghệ năm 2013; Nghị định số 40/2014/NĐ-CP ngày 12/5/2014 của Chính phủ quy định việc sử dụng, trọng dụng cá nhân hoạt động khoa học và công nghệ; Nghị định số 87/2014/NĐ-CP ngày 22/9/2014 của Chính phủ về thu hút cá nhân hoạt động khoa học và công nghệ là người Việt Nam ở nước ngoài và chuyên gia nước ngoài tham gia hoạt động khoa học và công nghệ ở Việt Nam; Nghị định số 27/2020/NĐ-CP ngày 01/3/2020 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 40/2014/NĐ-CP và Nghị định số Nghị định số 87/2014/NĐ-CP và Nghị định số 140/2017/NĐ-CP ngày 05/12/2017 của Chính phủ quy định chính sách thu hút, tạo nguồn cán bộ từ sinh viên tốt nghiệp xuất sắc, cán bộ khoa học trẻ được thay thế bởi Nghị định số 179/2024/NĐ-CP ngày 31/12/2024 của Chính phủ quy định về chính sách thu hút, trọng dụng người có tài năng làm việc trong cơ quan, tổ chức, đơn vị của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị – xã hội,Quyết định số 1017/QĐ-TTg ngày 21/9/2024 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình “Phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, định hướng đến năm 2050″…
Bên cạnh đó, Liên hiệp Hội đã triển khai thực hiện Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 06/8/2008 của Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (Khoá X) về xây dựng đội ngũ trí thức trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; Chương trình hành động số 23-CTr/TU ngày 28/10/2008 của Ban thường vụ Tỉnh ủy về “Xây dựng đội ngũ trí thức trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước” và Chỉ thị số 06/CT-TU ngày 21/3/2011 của Ban thường vụ Tỉnh ủy Về tăng cường sự lãnh đạo của cấp uỷ đảng đối với hoạt động của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Thái Nguyên trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước; Chương trình hành động số 47-CTr/TU ngày 04/01/2024 của Tỉnh ủy Thái Nguyên V/v thực hiện Nghị quyết số 45-NQ/TW ngày 24/11/2023 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về tiếp tục xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ trí thức đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững trong giai đoạn mới trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên; Kế hoạch số 149/KH-UBND ngày 13/8/2024 của UBND tỉnh Thái Nguyên thực hiện Chương trình hành động số 47-Ctr/TU ngày 04/01/2024 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về thực hiện Nghị quyết số 45-NQ/TW…Đây là những văn bản chỉ đạo liên quan trực tiếp đến công tác xây dựng và phát triển đội ngũ trí thức của Liên hiệp Hội nói chung và nguồn nhân lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số nói riêng.
Đồng thời, Liên hiệp Hội xây dựng Kế hoạch số 04/KH-LHH ngày 17/4/2024 thực hiện Chương trình hành động của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về thực hiện Nghị quyết số 45-NQ/TW ngày 24/11/2023 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về tiếp tục xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ trí thức đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững trong giai đoạn mới trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.
Tuy nhiên Liên hiệp Hội không có nguồn lực để cụ thể hóa chính sách sử dụng, trọng dụng cá nhân hoạt động khoa học và công nghệ theo Nghị định số 40/2014/NĐ-CP, Nghị định số 27/2020/NĐ-CP, như: ưu đãi trong tuyển dụng, bổ nhiệm chức danh, đào tạo, bồi dưỡng đối với nhân lực khoa học và công nghệ (đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn; kỹ năng quản lý khoa học và công nghệ; đào tạo theo nhóm nghiên cứu…); đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nhân lực công nghệ thông tin, chuyển đổi số…mà chủ yếu thông qua các hoạt động chuyên môn do UBND tỉnh giao, cụ thể như sau:
Thứ nhất, trong việc tạo môi trường, điều kiện thuận lợi cho hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của đội ngũ nhân lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, công nghệ thông tin, chuyển đổi số. Ngay sau Đại hội nhiệm kỳ I (2004-2009), Liên hiệp hội Thái Nguyên đã tham mưu với UBND tỉnh ban hành Quyết định số 2362/QĐ-UBND ngày 6/10/2004 V/v giao nhiệm vụ tư vấn, phản biện và giám định xã hội (TV,PB&GĐXH) cho Liên hiệp hội Thái Nguyên. Trong giai đoạn (2004 – 2014), hoạt động TV,PB&GĐXH chỉ dừng ở mức tham gia đóng góp ý kiến vào chủ trương, đường lối chính sách theo yêu cầu của các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền hoặc cử cán bộ tham gia các hội đồng tư vấn, thẩm định. Sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 14/2014/QĐ-TTg ngày 14/2/2014 về “Hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam”, Liên hiệp hội mới đủ điều kiện để tiến hành hoạt động TV,PB&GĐXH độc lập một số vấn đề. Đồng thời, Liên hiệp hội đã tham mưu cho UBND tỉnh ban hành Quyết định số 31/QĐ-UBND ngày 18/10/2017 ban hành “Quy định về hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội của Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Thái Nguyên”. Quyết định này thay thế Quyết định số 2362/QĐ-UBND và đã tạo cơ sở pháp lý cho Liên hiệp hội phát huy sức mạnh trí tuệ của đội ngũ trí thức tham gia vào quá trình xây dựng các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và thực hiện có hiệu quả các chương trình, đề án, dự án kinh tế – xã hội quan trọng của tỉnh, đồng thời đẩy mạnh hoạt động TV, PB&GĐXH của Liên hiệp hội trong tình hình mới. Theo đó, đội ngũ trí thức của Liên hiệp hội đã tham gia những nhiệm vụ tư vấn, phản biện được đánh giá cao, như: Tư vấn, phản biện về quy hoạch phát triển nguồn nhân lực tỉnh Thái Nguyên đến năm 2030” (2016); “Tư vấn, phản biện về chính sách phát triển giáo dục – đào tạo cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Thái Nguyên” (2017); “Nhận diện và xác định các giải pháp cụ thể nhằm góp phần thúc đẩy kinh tế tỉnh Thái Nguyên phát triển bền vững đến năm 2025, tầm nhìn đến 2030” (2017-2019); “Tư vấn, phản biện các cơ chế, chính sách về phát triển đội ngũ trí thức khoa học công nghệ tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2010-2020, định hướng đến năm 2030” (2022); “Tư vấn, phản biện xã hội về các chính sách của tỉnh Thái Nguyên hỗ trợ chuyển giao khoa học và công nghệ cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi” (2024). Hiện nay, Liên hiệp Hội đang triển khai nhiệm vụ: Tư vấn, phản biện xã hội các chính sách của tỉnh Thái Nguyên hỗ trợ hoạt động chuyển giao công nghệ, đổi mới công nghệ”.
Bên cạnh đó, Liên hiệp hội đã phát triển hệ thống thông tin “Chuyên gia tư vấn KH&CN” trên Website của đơn vị. Thông tin về các chuyên gia tư vấn chủ yếu được thu thập từ các hội thành viên của Liên hiệp hội. Đến nay đã có trên 27.000 lượt người truy cập vào trang tin của Liên hiệp hội … Nhiều kiến thức KH&KT về trồng trọt, chăn nuôi, bảo vệ môi trường, chăm sóc sức khỏe…được người dân tiếp thu áp dụng vào sản xuất và đời sống.
Hiện nay, nhiều hội viên của Liên hiệp hội Thái Nguyên là chuyên gia các ngành khác nhau luôn được mời tham gia Hội đồng chính sách KH&CN của tỉnh cũng như tham gia các hội đồng xét duyệt hoặc nghiệm thu, tư vấn, phản biện nhiều đề tài, dự án ứng dụng KH&CN trên địa bàn các tỉnh. Chủ tịch Liên hiệp Hội là thành viên của Cuộc thi “Đổi mới sáng tạo – Vì Thái Nguyên thân yêu” lần thứ Nhất năm 2025.
Liên hiệp Hội cũng tạo điều kiện cho các hội viên tham gia các hội thảo, hội nghị của Trung ương và của tỉnh iên quan và tổ chức tập huấn cho các hội viên các nội dung liên quan đến đổi mới sáng tạo, đến chuyển đổi số (Ngày 21/2/2025, Liên hiệp Hội cử 10 đại biểu tham dự Hội nghị triển khai Kế hoạch số 25/KH-UBND ngày 24/01/2025 của UBND tỉnh).
Trong những năm qua, Liên hiệp Hội Thái Nguyên đã chủ trì thực hiện các hội thảo, tập huấn về nhiều lĩnh vực như: sở hữu trí tuệ, xây dựng nông thôn mới, sản xuất nông nghiệp, y tế – sức khỏe…cho các hội viên và được lãnh đạo các Sở, Ban, Ngành, các hội thành viên ghi nhận, được dư luận xã hội đánh giá cao. Tiêu biểu như: Hội thảo “Đóng góp ý kiến cho kết quả tư vấn, phản biện các chính sách về khoa học và công nghệ, về nguồn nhân lực tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2016-2020” (năm 2016); Tập huấn “Nâng cao năng lực tư vấn, phản biện và giám định xã hội cho các chuyên gia trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên” (năm 2017); Hội thảo “Nâng cao hiệu quả tham gia của đội ngũ trí thức KH&CN đối với chương trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên” (2024)…
Liên hiệp Hội tổ chức “Tập huấn về chuyển đổi số và triển khai chương trình “Bình dân học AI”” (tháng 4/2025)
Bên cạnh đó, hoạt động KH&CN của Liên hiệp hội Thái Nguyên diễn ra khá sôi nổi và đạt hiệu quả cao. Trong 15 năm qua, cơ quan thường trực của Liên hiệp hội thực hiện và hoàn thiện 05 dự án cấp Bộ và 11 đề tài cấp Tỉnh. Các hội thành viên của Liên hiệp hội cũng đã tham gia và chủ trì nhiều đề tài nghiên cứu khoa học cấp Tỉnh, cấp Bộ. Kết quả từ các dự án và các đề tài nghiên cứu khoa học của Liên hiệp hội và các hội thành viên đã được áp dụng vào thực tiễn sản xuất và đời sống, góp phần nâng cao vai trò của đội ngũ trí thức KH&CN trong toàn hệ thống Liên hiệp hội, đóng góp cho sự phát triển KT-XH địa phương.
Từ năm 2010 đến nay, Liên hiệp Hội đã xuất bản 56 số ấn phẩm “Khoa học và công nghệ Thái Nguyên” với 28.000 cuốn và 132 “Bản tin phổ biến kiến thức” với 52.800 cuốn nhằm mục đích cung cấp thông tin về hoạt động KH&CN trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên, tuyên truyền, phổ biến kiến thức KH&CN, các tiến bộ KHKT đến các hội viên và quần chúng nhân dân.
Trong giai đoạn (2011 – 2015), Liên hiệp Hội là đơn vị chủ trì thực hiện nhiệm vụ tuyên truyền và phổ biến kiến thức về Sở hữu trí tuệ (SHTT) trên Đài Phát thanh – Truyền hình tỉnh Thái Nguyên. Kết thúc chương trình, Liên hiệp hội đã thực hiện 328 bản tin, 84 phóng sự, 07 tọa đàm về lĩnh vực SHTT phát sóng trên Đài phát thanh – Truyền hình tỉnh. Kết quả đạt dược đã góp phần nâng cao được nhận thức của toàn xã hội về vai trò quan trọng của SHTT đối với phát triển KT-XH và hội nhập quốc tế hiện nay.
Bên cạnh đó, trong giai đoạn 2010 – 2024, Liên hiệp hội đã tổ chức xuất bản nhiều tài liệu phổ biến kiến thức, như: Xuất bản phẩm phổ biến kiến thức “Kỹ thuật trồng, chăm sóc và chế biến sản phẩm chè mang chỉ dẫn địa lý Tân Cương của tỉnh Thái Nguyên”(năm 2016); “Cẩm nang về an toàn vệ sinh thực phẩm”(năm 2018); “Thực trạng và giải pháp phát triển đội ngũ trí thức Thái Nguyên đến năm 2030” (2022); “Quản lí và phát triển các nông sản sử dụng nhãn hiệu tập thể” (năm 2024).
Ngoài ra, các nhà khoa học thuộc Liên hiệp hội Thái Nguyên đã tham gia nhiều chương trình diễn đàn KH&CN trên các báo, kênh truyền hình, phát thanh của Trung ương và địa phương.
Thứ hai, trong công tác đẩy mạnh phong trào quần chúng tham gia hoạt động sáng tạo KH&KT, tôn vinh trí thức KH&CN. Liên hiệp Hội được UBND tỉnh giao là cơ quan chủ trì thực hiện Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh Thái Nguyên từ năm 2003. Từ năm 2010 đến nay, Liên hiệp Hội Thái Nguyên đã phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức thành công 8 kỳ Hội thi STKT cấp tỉnh. Trong quá trình triển khai Hội thi, Liên hiệp hội đã phối hợp với các đơn vị cấp Ngành thực hiện việc tuyên truyền, phát động Hội thi trên địa bàn toàn tỉnh bằng nhiều hình thức: phát hành tờ rơi hướng dẫn tham gia Hội thi; đăng tải Thể lệ Hội thi và hướng dẫn tham dự Hội thi trên Website và trên ấn phẩm “Thông tin khoa học và công nghệ” của Liên hiệp hội; đăng tải thông tin về tổ chức Hội thi, các hoạt động tổ chức hội thi, các điển hình về sáng kiến trên báo Thái Nguyên, Đài phát thanh – truyền hình Tỉnh. Đến nay, qua 8 lần tổ chức Hội thi, Ban Tổ chức đã nhận được 380 giải pháp STKT của các tập thể, cá nhân trên địa bàn tỉnh tham dự và đã xét chọn, trao 14 giải Nhất, 29 giải Nhì, 60 giải Ba, 97 giải Khuyến khích với tổng số tiền thưởng 1.259 triệu đồng.
Bên cạnh đó, Liên hiệp Hội cũng đã phối hợp với Tỉnh Đoàn Thái Nguyên trong công tác chấm, chọn và xét giải Cuộc thi Sáng tạo dành cho thanh thiếu niên – nhi đồng tỉnh Thái Nguyên. Phối hợp với sở KH&CN triển khai xét chọn các công trình tham gia Giải thưởng sáng tạo KH&CN Việt Nam. Từ năm 2016 đến nay, đã có 01 đề tài đoạt giải Nhì, 02 đề tài đoạt giải Ba, 04 đề tài đoạt giải Khuyến khích Giải thưởng Sáng tạo KH&CN Việt Nam.
Công tác tôn vinh trí thức KH&CN trong hệ thống Liên hiệp Hội cũng luôn được quan tâm và chú trọng. Bắt đầu từ năm 2017, hằng năm, Liên hiệp hội đã tổ chức gặp mặt trí thức KH&CN tiêu biểu có nhiều đóng góp cho sự phát triển của Liên hiệp hội. Đến nay, đã có 163 trí thức KH&CN tiêu biểu của Liên hiệp Hội Thái Nguyên được tuyên dương và khen thưởng. Đã có 5 nhà khoa học của Liên hiệp Hội Thái Nguyên được Liên hiệp Hội Việt Nam vinh danh “Trí thức KH&CN tiêu biểu” và 04 nhà khoa học được Hội Nông dân Việt Nam vinh danh “Nhà Khoa học của nhà nông” .
Trong thời gian tới, những yêu cầu đặt ra đối với đội ngũ nhân lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là hội viên của Liên hiệp Hội đó là:
– Chú trọng và có chiến lược đào tạo dài hạn các nhà khoa học trẻ tiềm năng, tạo điều kiện để họ phấn đấu và cống hiến lâu dài cho sự nghiệp nghiên cứu KH&CN.
– Đẩy nhanh việc đào tạo các cán bộ nghiên cứu khoa học, công nghệ, nhất là cho các ngành kinh tế trọng yếu và các ngành công nghệ cao, trẻ hóa đội ngũ cán bộ khoa học, công nghệ trong các cơ sở nghiên cứu, các trường học và các doanh nghiệp, đẩy nhanh tốc độ phát triển thị trường nhân lực khoa học, công nghệ.
– Bố trí và phân công các cán bộ nghiên cứu khoa học theo đúng chuyên môn, ngành nghề của họ. Thực hiện các chính sách ưu đãi như thuế thu nhập, miễn giảm thuế đối với các dự án nghiên cứu KH&CN, đồng thời và tạo mọi điều kiện thuận lợi để họ phát huy năng lực nghiên cứu KH&CN.
Đồng thời, với chức năng và nhiệm vụ được giao, Liên hiệp Hội cũng kiến nghị, đề xuất với Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương về việc ban hành chính sách mới, nhằm thúc đẩy hiệu quả việc thu hút, trọng dụng, phát triển nhân lực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chất lượng cao tại tỉnh Thái Nguyên, như: Xây dựng Chương trình quốc gia hỗ trợ chuyên gia KHCN về làm việc tại tỉnh/thành phố ngoài trung tâm, có cơ chế lương bổng, nhà ở, ưu đãi nghiên cứu, tương tự chương trình “Trí thức trẻ về nông thôn” nhưng cho lĩnh vực KHCN; Xây dựng Quỹ hỗ trợ đổi mới công nghệ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa cấp tỉnh, có quy chế quản lý linh hoạt hơn hiện tại, cho phép ứng trước vốn, bảo lãnh tín dụng, đồng tài trợ với doanh nghiệp; Ban hành chính sách khuyến khích mô hình liên kết 3 bên, hỗ trợ tài chính và pháp lý để xây dựng đề án chung đào tạo nhân lực, chuyển giao công nghệ, thực hành đổi mới sáng tạo…Ngoài ra, Chính phủ cần có chương trình hỗ trợ có mục tiêu cho các tỉnh trung du và miền núi như Thái Nguyên trong việc nâng cao năng lực số, đổi mới công nghệ trong nông nghiệp và công nghiệp nông thôn. Bộ KH&CN cần xây dựng bộ khung năng lực số quốc gia áp dụng theo từng nhóm đối tượng, từng vùng (miền núi) để địa phương dễ dàng tổ chức đào tạo và đánh giá.
Hoàng Ngân
