Trong những năm vừa qua, các tổ chức hội trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đã có những đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế – xã hội (KT-XH) của tỉnh, đã và đang tham gia vào tất cả các chương trình, đề án phát triển KT- XH của địa phương và ngày càng thể hiện được vai trò quan trọng của mình trong quá trình triển khai thực hiện. Đối với việc tham gia Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” tỉnh Thái Nguyên (Chương trình OCOP-TN), sau 5 năm triển khai và thực hiện (từ năm 2018 đến nay), các tổ chức hội trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đã có nhiều đóng góp vào các hội đã tham gia vào tất cả các nội dung của chương trình thông qua các hoạt động cụ thể: tuyên truyền, vận động các hội viên tham gia vào chương trình OCOP; tham gia xây dựng và hoàn thiện các cơ chế chính sách phục vụ cho chương trình OCOP – TN; truyền thông và phổ biến kiến thức, chuyển giao công nghệ phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh, phát triển sản phẩm….
Trong những giai đoạn tới, để các tổ chức hội (bao gồm các tổ chức do Đảng và nhà nước thành lập và các tổ chức hội quần chúng tự nguyên) tham gia có hiệu quả vào chương trình OCOP, cần phải có nghiên cứu đánh giá cụ thể về vai trò, khả năng tham gia cũng như giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả tham gia của các tổ chức Hội vào chương trình OCOP theo hướng đổi mới nhận thức về vị trí, vai trò của tổ chức hội đối với phát triển kinh tế và chương trình OCOP.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập thế giới hiện nay, cùng với nhà nước pháp quyền, kinh tế thị trường, các tổ chức hội đã trở thành một trong 3 trụ cột của sự phát triển xã hội hiện đại. Để tương xứng với vị thế trụ cột đó, cần thay đổi tư duy và nhận thức đầy đủ, đúng đắn, toàn diện hơn về vai trò của các tổ chức xã hội. Điều đó đòi hỏi các cơ quan, tổ chức của Đảng, Nhà nước và các tổ chức chính trị – xã hội, đoàn thể cần nhận thức rõ hơn về chức năng, vai trò của các hội trong việc tập hợp, đoàn kết và bảo vệ quyền lợi chính đáng, hợp pháp của các thành viên, hội viên. Đặc biệt, việc tham gia xây dựng và giám sát, phản biện xã hội của các hội có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật của Nhà nước, góp phần tạo lập một môi trường ngày càng dân chủ, cởi mở trong đời sống chính trị xã hội của đất nước. Bên cạnh đó, cần phát huy vai trò cung cấp dịch vụ của các tổ chức xã hội nhằm giảm tải gánh nặng cho Nhà nước thông qua việc tham gia cung ứng các dịch vụ công, dịch vụ hàng hóa phục vụ cho sản xuất kinh doanh các sản phẩm OCOP của địa phương. Về nhận thức cần đổi mới mạnh mẽ hơn nữa nhận thức về bản chất, vị trí, vai trò của tổ chức xã hội trong khuôn khổ thể chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ”. Tổ chức xã hội không đơn giản chỉ là “một cánh tay nối dài cùa Nhà nước” là “một công cụ tuyên truyền vận động thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước” mà còn là phương thức thực hiện quyền dân chủ và lợi ích của người lao động, là một thể chế kinh tế-xã hội có vai trò vị trí riêng trong việc cung cấp hàng hóa dịch vụ và điều tiết hành vi của tổ chức và cá nhân trong xã hội cùng với thị trường và Nhà nước.
|
Lãnh đạo Hội Chè Thái Nguyên trao đổi với các chuyên gia về sản xuất chè hữu cơ nhằm nâng cao giá trị và thương hiệu cho sản phẩm chè |
Xét trên giác độ tham gia hình thành các yếu tố phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, các tổ chức xã hội có vai trò: (1) Cầu nối giữa doanh nghiệp, người lao động, nhà chuyên môn với nhà nước trong việc tham gia xây dựng và tổ chức thực hiện môi trường pháp luật và chính sách phù hợp với lợi ích của hội viên và với sự phát triển kinh tế đất nước; (2) Thông qua hoạt động cung cấp hàng hóa dịch vụ để định hướng, dẫn dắt, hỗ trợ doanh nghiệp và người lao động chuyên môn nâng cao năng lực hoạt động phù hợp với yêu cầu của thị trường, pháp luật và sự phát triển của nền kinh tế đất nước; (3) Thông qua hoạt động liên kết, hợp tác giữa các hội viên hoặc thực hiện sự ủy nhiệm của nhà nước để tham gia quản lý, điều tiết hoạt động nghề nghiệp của các hội viên nhằm khắc phục những bất cập của thị trường, ổn định và nâng cao hiệu quả hoạt động của các hội viên và cả nền kinh tế; (4) Phát triển các hoạt động hợp tác quốc tế trên lĩnh vực nghề nghiệp góp phần phát triển kinh tế đối ngoại.
Đối với chương trình OCOP-TN, với trọng tâm của chương trình là phát triển sản phẩm nông nghiệp, phi nông nghiệp, dịch vụ có lợi thế ở địa phương theo chuỗi giá trị, do các thành phần kinh tế tư nhân (doanh nghiệp, hộ sản xuất) và kinh tế tập thể thực hiện. Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, ban hành khung pháp lý và chính sách để thực hiện; định hướng quy hoạch các vùng sản xuất hàng hóa, dịch vụ; quản lý và giám sát tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm; hỗ trợ các khâu: Đào tạo, tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật, ứng dụng khoa học công nghệ, xây dựng thương hiệu, xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm, tín dụng. Với đặc điểm trên của chương trình thì vai trò của các tổ chức xã hội nghề nghiệp đối với chương trình càng trở lên quan trọng.
Để xây dựng và phát triển thương hiệu cho các sản phẩm địa phương, các hội trên địa bàn tỉnh đã chủ động tổ chức nhiều hoạt động hỗ trợ hội viên, người sản xuất phát triển sản xuất, tập trung phát triển sản phẩm đặc sản thành sản phẩm OCOP, gắn với xây dựng tổ, nhóm hợp tác, phát triển kinh tế tập thể. Tới nay, nhiều CLB ngành, nghề, tổ hợp tác đã được hình thành và đang phát triển hiệu quả, các nguồn vốn hỗ trợ phát triển kinh tế đã góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, tăng giá trị sản phẩm và thu nhập cho người sản xuất. Các hội viên của các tổ chức hội vừa đóng vai trò là chủ thể tham gia sản xuất sản phẩm, vừa xây dựng, phát triển, vừa là nhân tố tiêu dùng sản phẩm OCOP.
Các hội là tổ chức xã hội – nghề nghiệp đã tập hợp đông đảo thành viên, hội viên hoạt động theo nghề nghiệp, đã quan tâm bảo vệ lợi ích của hội viên; đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực sản xuất cho hội viên; Tuyên truyền – phổ biến kiến thức KH&CN cho hội viên, chuyển giao các tiến bộ khoa học và kỹ thuật vào sản xuất đề nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm…
Một số hội trên địa bàn, có điều kiện và liên quan trực tiếp tới sản xuất, kinh doanh, phát triển sản phẩm OCOP đã có những đóng góp quan trọng vào kết quả thực hiện chương trình OCOP trong giai đoạn vừa qua. Sau 05 năm triển khai chương trình OCOP, chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” giai đoạn 2019 – 2025 đã được thực hiện rộng khắp trên cả 9 huyện, thành phố, thị xã của tỉnh Thái Nguyên. Tính đến tháng 12/2024, tỉnh Thái Nguyên đã có 273 sản phẩm được phân hạng OCOP đạt 3 sao trở lên, trong đó 182 sản phẩm 3 sao, 89 sản phẩm 4 sao, 2 sản phẩm 5 sao với 170 chủ thể OCOP.
Trong quá trình hoạt động, có nhiều vấn đề mà các tổ chức hội mong muốn được quan tâm như: được khẳng định vị trí, vai trò trong các văn bản pháp lý; được sự quan tâm của các cấp, các ngành; được nâng cao năng lực tổ chức; nguồn lực hoạt động… Đặc biệt trong đó, các tổ chức hội mong muốn được tạo điều kiện nhiều hơn nữa để tham gia vào các quá trình xây dựng chính sách, giám sát, đánh giá việc thực hiện luật pháp, chính sách và phản biện xã hội. Vì vậy, để nâng cao hơn nữa hiệu quả tham gia các chương trình phát triển KT – XH nói chung và chương trình OCOP- TN nói riêng, cần đổi mới nhận thức về vị trí, vai trò của tổ chức hội đối với phát triển kinh tế và chương trình OCOP.
Nguyễn Văn Vỵ
